Kalp Kapağı Değiştirme Ameliyatının Aşamaları

Kalp Kapağı değiştirme ameliyatı, planlı ve çok aşamalı bir süreçtir. Bu yazıda ameliyat öncesi değerlendirme ve hastanın hazırlanmasından başlayarak, anestezi, cerrahi erişim ve kalp-akciğer makinesine geçiş adımlarını özetleyeceğiz. Hasarlı kapağın çıkarılması, uygun protezin seçimi, yeni kapağın yerleştirilmesi ve işlevinin intraoperatif olarak doğrulanması kritik aşamalardır. Ardından cerrahi kapanış, yoğun bakım izlem ve erken iyileşme süreci ele alınacak; son olarak uzun dönem takip, olası komplikasyonların yönetimi ve yaşam tarzı önerileri değerlendirilecektir.

Ameliyat öncesi değerlendirme ve hastanın hazırlanması

Önce ekip, kapsamlı bir değerlendirme yapar ve Kalp Kapağı ile ilgili riskleri netleştirir. Hasta öyküsünü alır, muayene eder; ardından gerekli testleri tamamlar. Ayrıca ilaçları düzenler, antikoagülan için köprüleme planlar. Kalp Kapağı seçeneklerini (mekanik-biyolojik) hasta ile tartışır; böylece bilinçli onam sağlar.

• Enfeksiyon odağı ve diş sağlığını tarar.

• Diyabet, tansiyon ve beslenmeyi optimize eder.

• Sigarayı bıraktırır, solunum egzersizi başlatır.

• Ameliyat günü açlık, cilt antisepsisi ve profilaktik antibiyotik uygular.

Anestezi uygulanması ve cerrahi erişimin sağlanması

Ameliyat öncesinde hastaya genel anestezi uygular, solunumu güvenceye almak için entübasyon yaparız. Ardından EKG, arteriyel hat ve idrar sondasıyla yakın izlem başlatırız. Böylece Kalp Kapağı cerrahisi boyunca hemodinamik dengeyi koruruz.

Cerrahi erişimde yaklaşımı, hastanın anatomisi, hedeflenen Kalp Kapağı ve eşlik eden hastalıklar belirler:

• Merkezi damar yolları yerleştirir, kan gazını ve pıhtılaşmayı izleriz.

• Gerekirse TEE ile Kalp Kapağı yapısını değerlendiririz.

Bu şekilde güvenli ve kontrollü bir cerrahi alan sağlarız.

Kalp-akciğer makinesine geçiş ve hasarlı kapağın çıkarılması

Önce cerrah, hastayı kalp-akciğer makinesine bağlar; böylece dolaşım ve oksijenlenmeyi cihaz sürdürür. Ardından kalbi geçici olarak durdurur ve hedef bölgeye ulaşır. Hasarlı Kalp Kapağı dikkatle açığa çıkarılır, kalsifikasyonlar temizlenir ve dikişlerle çıkarılır. Son olarak çevre dokuları koruyarak yeni kapağın oturacağı halka hazırlanır. Bu aşama, kanama kontrolü ve enfeksiyon riskini azaltmak için titizlik gerektirir.

Yeni kalp kapağının yerleştirilmesi ve işlevinin doğrulanması

Cerrah, hasarlı dokuyu temizledikten sonra yeni Kalp Kapağı’nı anülüse dikiş halkalarıyla sıkı şekilde oturtur. Ardından hava çıkarma ve hizalama yapar. Kalp yeniden çalıştırıldığında, TEE ile kapak hareketini ve sızıntıyı değerlendirir; basınç gradiyentini ölçerek akımı doğrular. Gerekirse dikişleri revize eder. Mekanik Kalp Kapağı için antikoagülasyon ayarını planlar.

• TEE ve renkli Doppler ile kaçak kontrolü

• Basınç gradiyenti ve akım hızı ölçümü

• Ritim ve koroner perfüzyon izlemi

Kalp Kapağı düzgün çalıştığında cerrah kapatmaya geçer.

Kapanış, yoğun bakım süreci ve iyileşme ile uzun dönem takip

Cerrah kanamayı kontrol eder ve göğsü kapatır; ardından hasta yoğun bakıma alınır. Önce ventilatörden ayrılmayı planlarız, ağrıyı yönetiriz ve ritim ile Kalp Kapağı işlevini ekokardiyografiyle izleriz. Ardından erken mobilizasyon ve solunum egzersizleri başlar. Taburculukta, mekanik Kalp Kapağı için düzenli antikoagülasyon (INR takibi) gerekir; biyoprotezde süre genellikle kısadır. Sonrasında düzenli kontroller, enfektif endokardit profilaksisi ve yaşam tarzı düzenlemeleri önemlidir.

Uyarı işaretleri: ateş, nefes darlığı, bacak şişliği, düzensiz ritim.

Sıkça Sorulan Sorular

Kalp kapağı değiştirme ameliyatı hangi aşamalardan oluşur ve ameliyat günü neler yaşanır?

Ameliyat öncesi aşamada hastadan ayrıntılı öykü alınır, fizik muayene yapılır ve EKO, gerekirse koroner anjiyografi, BT ve laboratuvar testleri ile kapak yapısı ve eşlik eden hastalıklar değerlendirilir. Ameliyat günü genel anestezi verilir, monitörizasyon ve damar yolları açılır. Çoğunlukla göğüs kemiğinden (median sternotomi) ya da seçilmiş hastalarda minimal invaziv kesiyle kalbe ulaşılır. Kalp-akciğer pompasına bağlanılır, kalp kardiyopleji ile durdurulur. Hasarlı kapak dikkatle çıkarılır, annulus ölçülür ve uygun boyut ve tipte protez kapak yerleştirilir. Sütürler atılıp sızdırmazlık sağlanır, transözofageal EKO ile yeni kapağın işlevi ve kaçak olup olmadığı kontrol edilir. Kalp yeniden çalıştırılır, kanama kontrolü yapılır, drenler konur ve kesi kapatılır. Ameliyat sonrası hasta yoğun bakıma alınır, solunum desteği kademeli azaltılır ve hemodinamik stabilizasyon sağlanır.

Mekanik ve biyoprotez (biyolojik) kapaklar arasında ameliyat sırasında seçim nasıl yapılır? Avantaj ve dezavantajları nelerdir?

Seçim hastanın yaşı, yaşam tarzı, gebelik planı, eşlik eden hastalıklar, antikoagülan kullanma uygunluğu ve kapak anatomisine göre ameliyat öncesi ve sırasında multidisipliner ekiple verilir. Mekanik kapaklar çok dayanıklıdır (çoğu zaman ömür boyu), ancak ömür boyu kan sulandırıcı (warfarin) gerektirir ve INR takibi zorunludur; kanama veya pıhtı riski yönetilmelidir. Biyoprotez kapaklar genellikle 10–20 yıl dayanır, antikoagülan gereksinimi kısa sürelidir ve yaşam kalitesi açısından avantaj sunabilir, ancak genç hastalarda daha erken dejenerasyon ve yeniden müdahale ihtimali vardır. Cerrahi esnada annulusun boyutu ve doku kalitesi, kalsifikasyonun yaygınlığı ve eşlik eden kapak lezyonları da seçimi etkiler. Bazı uygun aort kapak olgularında cerrahi yerine veya sonrasında transkateter seçenekler (TAVI veya valve-in-valve) de planlamaya dahil edilebilir.

Ameliyat sonrası iyileşme ve rehabilitasyon aşamaları nelerdir? Taburculuk, ilaçlar ve takip nasıl olur?

Yoğun bakımda ilk 24–48 saat hemodinamik izlem, ağrı kontrolü, ritim takibi ve akciğerlerin erken havalandırılması hedeflenir. Drenler çıkarıldıktan sonra servise geçilir; fizyoterapi ile solunum egzersizleri ve kademeli mobilizasyon başlar. Taburculuk öncesi yeni kapağın işlevi EKO ile doğrulanır, yara bakımı, aktivite kısıtları (ör. sternum kaynaması için 6–8 hafta ağır kaldırmama), beslenme ve ilaç eğitimi verilir. Mekanik kapaklarda düzenli INR takibi ve uygun dozda antikoagülasyon şarttır; biyoprotez kapaklarda kısa süreli antitrombotik planlanabilir. Ritim bozukluğu, enfeksiyon, kanama, felç ve kalp yetmezliği gibi komplikasyon belirtileri anlatılır. Taburculuk sonrası 1–2 hafta içinde cerrahi kontrol, 4–6 hafta içinde kardiyoloji kontrolü ve kardiyak rehabilitasyon programı önerilir; endokardit profilaksisi gereklilikleri (diş tedavileri öncesi antibiyotik gibi) hastaya açıklanır.