Aort Anevrizması için planlanan ameliyat, başarı ve güvenlik açısından titiz bir hazırlık gerektirir. Bu yazıda risk değerlendirmesi kapsamında tanı, ileri görüntüleme ve ameliyat endikasyonunun netleştirilmesinden; ameliyat öncesi ilaç düzenlemeleri, beslenme ve yaşam tarzı adımlarına kadar temel noktaları ele alıyoruz. Merkez ve cerrah seçimi, multidisipliner ekip ve uygun donanımın önemi; anestezi değerlendirmesi, laboratuvar testleri ve ameliyat günü lojistiği ile tamamlanır. Ayrıca bilgilendirilmiş onam, olası risklerin anlaşılması ve ameliyat sonrası ilk günlere hazırlık da ayrıntılandırılır.
Risk değerlendirmesi: tanı, görüntüleme ve ameliyat endikasyonunun belirlenmesi
Aort Anevrizması için ilk adım, ayrıntılı öykü ve fizik muayeneyi doğru görüntüleme ile birleştirmektir. Ardından, cerrahi endikasyonu net ölçütlerle belirlersiniz.
-
Klinik: aile öyküsü, hipertansiyon, sigara, bağ dokusu hastalıkları.
-
Ölçütler: çap, büyüme hızı, semptom, yırtılma riski.
|
Görüntüleme |
Ne sağlar |
Ne zaman seçilir |
|
USG |
Tarama, izlem |
Abdominal Aort Anevrizması |
|
BT anjiyo |
Altın standart ölçüm |
Pre-op planlama |
|
MRG |
Radyasyonsuz alternatif |
Genç/kontrast kısıtı |
Cerrahi endikasyonu şöyle koyarsınız:
-
Çap: abdominal ≥5.5 cm; torasik ≥5.5–6.0 cm.
-
Büyüme: ≥0.5 cm/yıl.
-
Sendromlar (ör. Marfan): ≥5.0 cm veya daha erken.
-
Semptom: ağrı, emboli, sızıntı.
Sonuç olarak, Aort Anevrizması kararını veriye dayalı ve bireyselleştirilmiş biçimde yönetirsiniz.
Ameliyat öncesi ilaç düzenlemeleri, beslenme ve yaşam tarzı hazırlıkları
Aort Anevrizması ameliyatına hazırlık, güvenliği artırır ve komplikasyonları azaltır. Bu nedenle planlı ilerleyin:
-
Sigarayı en az 4 hafta önce bırakın; alkolü sınırlayın.
-
Akşam hafif, düşük tuzlu yiyin; gece yarısından sonra su dışında tüketmeyin.
-
Düzenli yürüyüş ve nefes egzersizleri yapın; ancak zorlayıcı spordan kaçının.
-
Takviye ve bitkisel ürünleri bildirin.
İlaç yönetimi (hekiminizle netleştirin):
|
İlaç türü |
Öneri (genel) |
|
Beta-bloker, statin |
Devam |
|
ACE/ARB |
Ameliyat sabahı atlanabilir |
|
Antikoagülan/antiagregan |
Plana göre kes/azalt |
|
Diyabet ilaçları |
Doz ayarla; SGLT2’yi 3 gün önce bırak |
|
NSAİİ, bitkisel takviyeler |
5–7 gün önce bırak |
Son olarak, tüm değişiklikleri Aort Anevrizması ekibinizin onayıyla yapın. Aort Anevrizması sürecinde bireyselleştirilmiş plan esastır.
Merkez ve cerrah seçimi: multidisipliner ekip, donanım ve randevu planlaması
Aort Anevrizması için doğru merkez ve cerrahı seçmek, ameliyat başarısını doğrudan etkiler. Öncelikle, yüksek hacimli ve deneyimli ekipleri tercih edin.
|
Kriter |
Tercih Edilecek Özellik |
|
Yıllık vaka sayısı |
Yüksek hacim, düşük mortalite |
|
Ekip |
Kalp-damar cerrahı, kardiyolog, anestezi, radyoloji, yoğun bakım |
|
Donanım |
Hibrit ameliyathane, ileri görüntüleme, endovasküler imkan |
|
Acil destek |
7/24 erişim, kan bankası |
|
Raporlama |
Sonuçların şeffaf paylaşımı |
Ayrıca, Aort Anevrizması yönetiminde ikinci görüş alın. Randevu planlamasında:
-
Tetkiklerinizi ve ilaç listenizi hazırlayın.
-
Sigorta onayını ve sevkleri önceden tamamlayın.
-
Ulaşım, refakat ve yoğun bakım yatak durumunu teyit edin.
Son olarak, cerrahla riskler ve beklentileri netleştirin.
Anestezi değerlendirmesi, laboratuvar testleri ve ameliyat günü lojistiği
Aort Anevrizması için anestezi hekimi; solunum, kalp fonksiyonu, hava yolu ve ilaç-alerji öyküsünü ayrıntılı inceler. Gerekirse EKG, akciğer grafisi ve ekokardiyografi ister. Böylece riskleri azaltır ve güvenli bir plan oluşturur.
Temel testler ve amaçları:
|
Test |
Amaç |
|
Hemogram |
Anemi ve enfeksiyonu saptamak |
|
Koagülasyon |
Kanama riskini belirlemek |
|
Kreatinin/Elektrolit |
Böbrek ve sıvı dengesini izlemek |
Ayrıca kan grubu ve çapraz eşleştirme hazır olur. Aort Anevrizması cerrahisi öncesi:
-
Gece yarısından sonra aç-susuz kalın.
-
Kan sulandırıcılar ve diyabet ilaçlarını hekiminizin önerdiği şekilde ayarlayın.
-
Belirlenen saatte gelin; onam, damar yolu ve premedikasyon hızlıca tamamlanır.
-
Yoğun bakım yatağı ve ameliyat sonrası lojistik önceden planlanır.
Bilgilendirilmiş onam, olası riskler ve ameliyat sonrası ilk günlere hazırlık
Ameliyat öncesi bilgilendirilmiş onamda, Aort Anevrizması tedavisinin amaçlarını, alternatiflerini ve risklerini netleştirin. Sorularınızı yazın, tüm ilaçlarınızı bildirin.
Olası riskler:
-
Kanama, enfeksiyon, pıhtı ve inme
-
Böbrek fonksiyon bozulması
-
Greft sızıntısı (özellikle EVAR), yeniden girişim
-
Anesteziye bağlı komplikasyonlar
Kısa karşılaştırma:
|
Yaklaşım |
Avantaj |
Dikkat Edilecek |
|
Açık cerrahi |
Uzun ömürlü onarım |
Daha fazla ağrı, iyileşme süresi |
|
EVAR |
Daha az kesi, hızlı toparlanma |
Takip görüntüleme, sızıntı riski |
İlk günlere hazırlık:
-
Yoğun bakım izlemine, ağrı ve mobilizasyon planına hazır olun.
-
Derin nefes ve öksürme egzersizlerini öğrenin.
-
Evde destek ayarlayın; yara bakımı ve ilaç saatlerini planlayın.
-
Aort Anevrizması sonrası kontroller ve görüntülemeleri takvime ekleyin.
Sıkça Sorulan Sorular
Aort anevrizması ameliyatı öncesinde hangi tetkikler ve değerlendirmeler yapılır?
Ameliyat öncesi değerlendirme, riskleri en aza indirmek ve en doğru cerrahi yaklaşımı planlamak için çok yönlüdür. Genellikle kontrastlı BT anjiyografi veya MRG ile anevrizmanın boyutu, yeri ve anatomisi ayrıntılı incelenir; ekokardiyografi ile kalp kapakları ve sol ventrikül fonksiyonu değerlendirilir. Kan testleri (tam kan, böbrek-karaciğer fonksiyonları, kan grubu), akciğer grafisi, EKG ve gerekirse kardiyak stres testleri istenir. Pulmoner fonksiyon testi, ileri yaş veya KOAH varlığında sık kullanılır. Enfeksiyon taraması, diş muayenesi, beslenme değerlendirmesi ve anestezi konsültasyonu da planın ayrılmaz parçasıdır.
Ameliyat öncesi ilaçlarımı ve yaşam tarzımı nasıl düzenlemeliyim?
Kan sulandırıcılar (ör. warfarin, apiksaban, klopidogrel) ve bazı bitkisel takviyeler (ginkgo, sarımsak, ginseng) kanama riskini artırabileceği için cerrah ve anestezi ekibinin belirlediği sürelerde kesilebilir ya da köprüleme tedavisi uygulanabilir. Tansiyon, diyabet ve kolesterol ilaçları genellikle düzenlenerek sürdürülür; ancak ACE inhibitörleri/ARB’ler ve metformin gibi ilaçlara özel talimat verilebilir. Sigara en az 4 hafta önce bırakılmalı, alkol sınırlandırılmalı, tuz ve işlenmiş gıdalar azaltılmalıdır. Enfeksiyon riskini azaltmak için cilt bakımı, diş tedavileri ve gerekirse aşılar (influenza, pnömokok) ameliyat öncesinde planlanmalıdır. Tüm değişiklikler sadece hekim onayıyla yapılmalıdır.
Ameliyat günü ve hastane hazırlığında nelere dikkat etmeliyim?
Hastaneye gelirken hekiminizin belirttiği açlık süresine (genellikle katılardan 6–8 saat, şeffaf sıvılardan 2 saat önce) uyun. Düzenli ilaçlarınız için yazılı talimat getirin; takılar, lens, oje ve değerli eşyaları evde bırakın. Hastane evrakları, kimlik, görüntüleme CD’leri ve ilaç listesini yanınıza alın. Bilgilendirilmiş onam formu ve anestezi görüşmesi ameliyat öncesi tamamlanır; kan ürünleri hazırlığı yapılabilir. Refakatçi planlayın ve yoğun bakımda kısa süre kalmanın olası olduğunu bilin. Ameliyat sonrası ağrı yönetimi, solunum egzersizleri, mobilizasyon ve taburculuk planı hakkında ekibinizden net talimat isteyin.

